کانال تلگرام arasfeed@
+98 21 44070185 تماس در ساعات کاری
info@arasfeed.com گروه ارس فید
;
صفحه اصلی وبلاگ اصلاح نژادازنظر نطفه داری تخم مرغ اصلاح نژاد از نظر نطفه داری تخم مرغ (fertility)

اصلاح نژاد از نظر نطفه داری تخم مرغ (fertility)

IMG

اصلاح نژاد مرغ های تخم گذار

از اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی، با ابداع فرآوری های متنوع تخم مرغ، صفات دیگری چون درصد مواد جامد تخم مرغ و درصد چربی های تخم مرغ نیز مورد توجه قرار گرفت. با این حال، تعداد تخم مرغ تولیدی به ازای هر مرغ مهمترین صفتی بوده که مبنای اصلاح نژاد و بهگزینی بوده است. اگرچه در گذشته اصلاح کنندگان بر نرخ تخم گذاری در اوج تولید تاکید داشتند، ولی اخیرا بر تداوم تولید تخم مرغ تاکید می­نمایند. در برنامه های

انتخاب ژنتیکی، بر مقاومت در برابر بیماری ها کمتر تاکید شده است، زیرا وراثت پذیری این گونه صفت ها پایین است و از طرفی می توان با انجام واکسیناسیون از وقوع آنها پیشگیری نمود.

او در سال های اخیر، به دلیل مسائل آسایش و رفاه پرندگان، مقررات جدیدی در مورد نحوه نگهداری و پرورش پرندگان وضع شده است. این مقررات به موازات تغییر ذائقه و انتخاب مصرف کنندگان بوده است به طوری که امروزه مصرف کنندگان در اغلب کشورهای دنیا تخم مرغ های تولید شده از مرغ هایی که روی مرتع آزاد پرورش یافته اند را بر تخم مرغ های تولیدی در سیستم قفس ترجیح می دهند. در این راستا، اتحادیه اروپا و آمریکا حداقل فضای مورد نیاز هر مرغ تخم گذار را به ترتیب ۵۵۰ و ۴۳۵ سانتی متر مربع تعیین نموده اند و پیش بینی می شود که در سال ۲۰۱۲ میلادی افزایش یابد. قبل از وضع چنین مقرراتی، فضای اختصاص داده به هر مرغ تخم گذار در قفس بین ۳۰۰ تا ۳۵۰ سانتی متر مربع بود.

مرغ های تخم گذار تجارتی از یک لاین خالص منشأ می گیرند و در واقع سیستم تولید مرغ های تخم گذار مبتنی بر جفت گیری بین سویه های مشتق شده از یک لاین خالص می باشد. شرکت های اصلاح نژادی که این نقش را بر عهده گرفته اند به مرور زمان و به دلیل رقابت بین آنها از تعدادشان کاسته شده ولی حجم عملیات شرکت های باقیمانده بسیار گسترده تر شده است. در حال حاضر، فقط دو شرکت اصلاح نژادی در تولید مرغ های تخم گذار وجود دارد که سویه های تجارتی مرغ تخم گذار را با نامهای تجارتی مختلف تولید و به بازار عرضه می کنند.

اصلاح نژاد مرغ های گوشتی

تا ابتدای قرن بیستم، نژادهای مختلف مرغ بیشتر به منظور تولید تخم نگهداری و پرورش می یافتند و تولید گوشت چندان مورد توجه نبود. در حقیقت، آنچه که امروز به عنوان نژادهای گوشتی مرغ شناخته میشوند، در طی یک قرن گذشته توسعه یافته اند. اصلاح نژاد و به گزینی نژادهای مرغ گوشتی تقریباً قبل از شروع جنگ جهانی دوم آغاز شد و شرکت های اصلاح نژادی اولیه، انتخاب فشرده ای را روی پرندگان برای ویژگی های مرتبط با رشد نظیر سرعت رشد، بازدهی خوراک، تولید گوشت سینه و وزن در یک سن معین آغاز نمودند.

دغدغه اصلی اصلاح کنندگان این است که صفات مرتبط با رشد همبستگی منفی با صفات تولید مثلی نظیر تعداد تخم مرغ، باروری و جوجه درآوری دارند و این متخصصین باید بتوانند تعادلی بین صفات مرتبط با رشد و صفات تولید مثلی برقرار نمایند. به این ترتیب، رقابت بسیار حساسی بین شرکت های اصلاح نژادی در طول زمان شکل گرفته است. در سال ۱۹۹۹ میلادی، تعداد ۷ شرکت اصلاح نژادی در تولید جوجه های گوشتی وجود داشت و سال ۲۰۰۹ میلادی تنها ۳ شرکت باقی مانده است. شرکتهایی که از گردونه رقابت خارج شده اند، نتوانستند تغییرات به موقع و روزآمد در اهداف اصلاح نژادی خود بوجود آورند. در اختیار نداشتن برنامه های اصلاح نژادی روزآمد و فناوری های انتخاب نقش کمتری در حذف این شرکت ها داشته است.

بر خلاف مرغ های تخم گذار که از یک لاین خالص منشأ می گیرند، برای تولید جوجه های گوشتی از ۳ یا ۴ لاین خالص و در اغلب مواقع از ۴ لاین خالص استفاده می شود (نگاره ۱-۱). بین لاینهای خالص و جوجه های گوشتی تجارتی چهار نسل به ترتیب زیر قرار می گیرد:

١- لاین های خالص

این لاین ها منحصراً در اختیار شرکت های اصلاح نژادی اولیه قرار دارند و برنامه های به نژادی در مورد آنها به طور کامل اعمال می گردد.

۲- گله های اجداد بزرگ

این گله ها نیز منحصراً در اختیار شرکت های اصلاح نژادی اولیه قرار دارند و به لحاظ ساختار ژنتیکی بسیار نزدیک به لاین های خالص هستند. این نسل عمدتاً به منظور تکثیر لاین های خالص برای تولید گله های اجداد استفاده می شود. برای مثال، در پایه نر یک لاین خالص در یک شرکت اصلاح نژادی، ۵ تا ۶ درصد از پرندگان برتر به لحاظ صفات مورد نظر نگهداری می شوند و ۴۰ تا ۶۰ درصد بعدی به عنوان گله های اجداد بزرگ جهت تکثیر نسل های بعدی استفاده می شوند.

۳- گله های اجداد

این نسل اولین نسل دورگ بین پایه های نر لاین A با پایه های ماده لاین B و همچنین پایه نر لاین C با پایه ماده لاین D می باشند . شرکت های اصلاح نژادی معمولاً این گله ها را به کشورهای دوردست خود می فروشند، زیرا در صورت نیاز به تعداد انبوه جوجه های گوشتی تجارتی، فروش و انتقال نسل های پایین تر (مرغ های مادر و مرغ های گوشتی تجارتی) مقرون به صرفه نیست.

۴- مرغ های مادر

گله های مادر در دومین نسل دورگ بین نرهای هیبرید AB با ماده های هیبرید CD می باشند.

۵- جوجه های گوشتی تجارتی

این جوجه ها برای فروش به عنوان گوشت قابل عرضه به بازار پرورش داده می شوند. برنامه تلاقی چهار طرفه را برای تولید جوجه های گوشتی تجارتی نشان می۔ دهد. برنامه تلاقی چهار طرفه را می توان به یک هرم تشبیه نمود که لاین های خالص در رأس و جوجه های گوشتی در قاعده آن قرار می گیرند. از رأس هرم به سمت قاعده آن به تعداد پرندگان افزوده می شود ولی از ارزش هر پرنده کاسته می شود.

از زمانی که تکنیک تلقیح مصنوعی در 1936 ابداع شد، پیشرفت های زیادی در ارتقاء عملکرد آن صورت گرفته است(15). لازمه استفاده بهینه از تلقیح مصنوعی، امکان ذخیره سازی اسپرم بصورت مایع و منجمد می باشد، امّا محدودیت های زمانی ذخیره سازی بصورت مایع موجب گرایش بسوی انجماد اسپرم شده است(4). هرچند استفاده از تکنیک تلقیح مصنوعی و ذخیره سازی اسپرم بیشتر در بوقلمون (4، 9 و 13)، طیور گوشتی (2 و 14)، پرندگان در حال انقراض(1، 5 و 15) و یا برنامه های اصلاح نژادی (7، 9 و11) می باشد ولی مزیّت های فراوان، موجب گسترش همه جانبه این تکنیک در صنعت طیور شده است(5، 7 و14). انجماد اسپرم پرندگان در حدود 50 سال است که مورد مطالعه قرار گرفته و روش های گوناگونی در این راستا توسعه یافته است(14). نگهداری طولانی مدت و حمل و نقل آسان (8)، ایجاد بانک ژنوم برای نژادهای بومی، برتر و گونه های در حال انقراض(1، 2، 5، 8 و 15)، عدم نیاز به نگهداری پرنده نر درواحد های پرورش طیور (5 و 15) و کاهش انتقال بیماری ها(3) از اهداف اصلی انجماد اسپرم طیور می باشد. با توجه به ضرورت نگهداری طولانی مدت اسپرم نیاز به تحقیقات بیشتر جهت بهینه نمودن کیفیّت اسپرم منجمد ضروری به نظر می رسد. درمقاله مروری حاضر سعی شده است جنبه های مختلف ذخیره و انجماد اسپرم طیور، مورد بررسی قرارگیرد.

 ذخیره و نگهداری اسپرم

در انتخاب روش ذخیره و نگهداری اسپرم فاکتورهایی چون میزان باروری، استفاده از کمترین میزان اسپرم همراه با بیشترین مدت باروری (تولیدمقدار بیشتر تخم بارور پس از یک تلقیح )، افزایش توانایی هتچ تخم های بارور و استفاده از حداقل تعداد نر مورد توجه می باشد(6). استفاده از اسپرم تازه بیشترین باروری و هتچ را به همراه دارد(7و14)، ولی با توجه به مشکلات مربوط به نمونه گیری مستمر و عدم دسترسی همیشگی به لاین های ویژه(نرهای برتر) و افزایش هزینه نگهداری نمی توان به استفاده دائم از آن تکیه کرد. در روش نگهداری اسپرم بصورت مایع، اسپرم های جمع آوری شده به نسبت های مشخص با رقیق کننده مناسب رقیق می شوند(4و9). کاهش غلظت با حفظ متابولیسم مطلوب، تحرک و باروری مناسب اسپرم ها(به مدت 48 ساعت در 4 در جه سانتی گراد) هدف اصلی ذخیره اسپرم بصورت مایع است(4و9). در رقیق سازی اسپرم برای نگهداری بصورت مایع با افزایش زمان ذخیره سازی، تحرک و باروری کاهش می یابد(4و9). نوع متابولیسم غالب در هنگام ذخیره سازی بصورت مایع هوازی می باشد و نیاز به اکسیژن و تهویه کافی وجود دارد(4)، بطوری که پارکرو مکدان(2006) و پارخورستو همکاران (2000) گزارش نمودند که تحرک اسپرم به غلظت اکسیژن و بعضی از یونها مانند کلسیم وابسته است.

تغییرات شدید دمایی در فرآیند انجماد موجب یک شوک سرمایی می شود که جنبه های آسیبی زیادی دارد، بطوری که با پیشرفت روند سرد سازی و انجماد از طرفی آب محیط اطراف و درون اسپرم سرد، شروع به انجماد و تشکیل کریستالهای یخ    می کند و از سوی دیگر تغلیظ یونها در دوسوی غشاء اسپرم یک فشار فزاینده بر آن وارد می کند، با افزایش سرعت انجماد، اندازه کریستالهای یخ کوچکتر می شود ولی میزان کریستالهای بیشتری درون سلول تشکیل می شود که در صورت نوسانات دمایی      می توانند به کریستالهای بزرگتری تبدیل و موجب صدمه بیشتر شوند(1 ). در جدول 1 شرح مختصری از پرتوکل های انجماد اسپرم طیور آمده است. یکسری تفاوت های بیولوژیکی بین اسپرم طیور و گاو وجود دارد که موجب برتری انجماد اسپرم در گاو شده است. از جمله اینکه نسبت سطح به حجم اسپرم طیور در مقایسه با گاو کمتر است و همچنین اسپرم طیور نخ مانند ولی اسپرم گاو بیلچه مانند می باشد، که موجب یک تفاوت شدید اسمولالیتی غشاء اسپرم گاو (smom 36) و طیور(smom 17) شده است و این نشان می دهد که اسپرم طیور قدرت حجیم شدن کمتری نسبت به اسپرم گاو دارند و این خود اساس تخریب بیشتر در زمان افزایش حجم ناشی از انجماد می باشد و عامل غیر عادی شدن قطعه میانی دم اسپرم و ساختارهای میتوکندریایی درون آن و همچنین قدرت نفوذپذیری غشاء، نسبت به اسپرم تازه است. از طرفی اسپرم گاو نسبت به طیور کوتاهتر است که این ساختار جمع و جور اسپرم گاو، آن را در مقابل آسیب های مکانیکی در طول انجماد مقاومتر می کند. همچنین نسبت طول دم به سر در اسپرم طیور بیشتر از گاو است و موجب حساسیّت بیشتر آن به تخریب انجمادی می شود(8).

فاکتورهای غشائی از جمله سیالیّت، نفوذ پذیری و ترکیبات لیپیدی در اثر انجماد اسپرم تحت تاثیر قرار می گیرند، بطوری که میزان سیّالیّت غشاء و مقدار ترکیبات کاهش می یابد و کاهش قدرت باروری را نیز در پی دارد(2). بلسبویسو همکاران(2005) گزارش کردند که نسبت کلسترول به فسفولیپید غشاء با سیّالیّت آن مرتبط است بطوری که با افزایش این نسبت سیّالیّت افزایش  می یابد، از سویی دیگر انجماد موجب کاهش این نسبت و در نتیجه کاهش سیّالیّت و باروری اسپرم می شود. دوآردو همکاران (2004) گزارش کردند که تخریب قطعه میانی اسپرم در طول انجماد اثر منفی برمتابولیسم دارد، زیرا ساختارهای میتوکندریای اسپرم در این بخش قرار دارند. دوآرد و همکاران(2004) همچنین گزارش کردند که کاهش در فسفو لیپید های غشاء اسپرم رقیق شده به دلیل متابولیسم درونی اسیدهای چرب نمی باشد و این تصور، که کاهش فسفولیپید های غشاء در جهت تأمین انرژی اسپرم است رد می شود، به بیان دیگر باید بدنبال دلایل دیگری برای این اثرات رقیق کننده ها و انجماد بر اسپرم باشیم. پلیز و لانگ(2006) گزارش کردند که انجماد موجب تخریب و آسیب به گلی کوکالیس سطح سلول اسپرم بوقلمون شده و موجب کاهش عملکرد اسپرم بخصوص کاهش باروری می شود. یکی از دلایل حساسیّت اسپرم به انجماد کاهش کربوهیدراتهای سطح غشاء سلولی (لایه گلی کوکالیس) می باشد که عامل اتصال میان اسپرم و تخمک است(8 و 13). اثرات منفی انجماد بر حذف پروتئین های غشاء و در نتیجه باروری تاحدود زیادی ناشی از حذف کربوهیدراتهای متصل به آن می باشد(5).

بلانکو و همکاران (2000) گزارش کردند که با افزایش زمان تعدیل از 1 به 4 ساعت، زنده مانی اسپرم در همه گونه های مورد آزمایش کاهش می یابد، از طرفی با افزایش دمای تعدیل از 4 به 21 در جه سانتی گراد زنده مانی اسپرم به جز در بوقلمون و عقاب در باقی گونه ها مورد آزمایش (خروس، شاه عقاب و باز) کاهش یافته بود. آنها همچنین گزارش نمودند که سرد سازی سریع در تمام گونه ها به جز شاه عقاب و خروس اثرات منفی بر انجماد داشت. بسته بندی منی برای نگهداری در تانک ازت یکی دیگر از مراحل انجماد است(جدول1)، که قبل از قرار دادن منی در تانک ازت برای فرایند انجماد صورت می گیرد. تسولتینو همکاران (1999) تفاوت معنی دار را در بین دو روش بسته بندی با نی و پلتگزارش کردند و باروری نمونه های بسته بندی شده در پلت را بیشتر ارزیابی کردند.

 

برخی عوامل موثر بر ذخیره سازی و انجماد اسپرم  

خصوصیّات فنوتیپی اسپرم، انعکاسی از ویژگی های ژنتیکی حیوان است. بطوری که از نظر متابولیسم(6 و 8)، توانایی انجماد، قدرت باروری(1 و 6)، سیّالیّت غشاء(2)، غلظت ATP، تحرک و زنده مانی در هنگام نگهداری (8)، در بین پرندگان تفاوت    گونه ای وجود دارد.هامرستدت وگراهام (1993) گزارش کردند که روش های انتخاب در بین خروس ها براساس میزان باروری منی منجمد، موجب افزایش قدرت باروری منی منجمد و تعداد تخم های بارور می شود. بلسبویس و همکاران (2005) گزارش کردند که توانایی بقای اسپرم در شرایط انجماد، بین گونه های مختلف پرندگان متفاوت است که این تفاوت به میزان سیّالیّت غشاءشان بر می گردد، و همچنین اظهار کردند که این تفاوت گونه ای در سیّالیّت غشاء ناشی از تفاوت بین گونه ای در محتوی کلسترول و پروتئین های غشائی می باشد. لانگ2006) گزارش کرد که از نظر غلظت ATP اسپرم ، سلامت غشائی، باروری و هتچ شدن تخم ها پس از تلقیح با منی یخ گشایی شده در بین لاین های خروس تفاوت معنی داری وجود دارد و در بین گونه های طیور و حتی لاین ها از نظر حساسیّت به انجماد- یخ گشایی ، محتوی ATP و تغییرات گلی کوکالیس در زمان انجماد تفاوت وجود دارد. افزایش سن حیوان نیز اثر منفی بر نگهداری اسپرم بصورت مایع دارد(4 و15). جیره، دفعات جمع آوری  و وزن بدن بر کیفیّت اسپرم موثر است(15). جیل و بارباتو2001) گزارش کردند که در واکنش به اثرات گلیسرول ، میزان باروری و هتچ شدن تخم ها پس از لقاح با اسپرم یخ گشایی شده بین پرندگان مختلف تفاوت وجود دارد. لانگ (2006) بیان کرد که در متابولیسم اسپرم تفاوت گونه ای وجود دارد بطوری که بو قلمون توانایی بیشتری برای مسیر تنفس اکسیداتیو و خروس قابلیّت بهتری در استفاده از مسیر گلیکولیز دارد و بر همین اساس، حساسیّت اسپرم خروس و بوقلمون به دماهای پایین متفاوت است. با وجود شباهت های زیاد میان اسپرم طیور، وجود تفاوت در بعضی از ویژگی ها، استفاده از مواد و روش های اختصاصی در فرآیند انجماد اسپرم هر گونه را ضروری می سازد.

 

    جدول(1) : پروتکل های انجماد اسپرم

steps

Tretement

References

Han et al

Tselutin et al

Blesbois et al

Blesbois et al

Blesbois et al

Bird type

duce

rosteer

rosteer

turky

Guinia

1

Diluents

IGGKP

Lake diluent

PBSE

Belsbois et al

IGGK

2

Semen:Diluent

1:1

1:1

1:2

1:4

-----

3

Hold at

5°c – 2h

-6°c - 2h

4°c - 2h

4°c  - 2h

4°c  - 2h

4

Cryoprotectant

%10 DMSO

%8 DMA

%6 DMA

%8 DMA

%6 DMA

5

Equilibrate at

5°c -15

-6°c – 1 or 30

4°c - 15

4°c - 15

4°c – 15

6

Semen packing

Eppendorf  tube

Pellet

pellet

pellet

straw

7

Freezing

Plunged,

LN2

Plunged,

 LN2

Plunged,

 LN2

Plunged,

LN2

Program

Freezer

8

Thaw temperature

40° c

 (water bath)

60° c (hotplate)

60° c (hotplate)

60°c

(hotplate)

50°c

(water bath)

 

رقیق سازی و رقیق کننده ها

در ذخیره سازی اسپرم به صورت مایع و یا منجمد، از رقیق کننده برای رقیق سازی استفاده  می شود(7و11). کاهش غلظت اسپرم، ایجاد PH و فشار اسمزی مناسب ، تامین متابولیت ها و سوبسترای انرژی از وظایف رقیق کننده می باشد(4، 10، 9 و 5). همچنین از رقیق سازی برای برآورد شاخص کیفیّت اسپرم(SQI) توسط دستگاه آنالیز کیفیت اسپرم((SQA استفاده می شود  (10 و 11). پارکر و مکدانیل(2003 و 2006) گزارش کردند که رقیق سازی موجب کاهش برآورد SQI نمونه های منی می شود، آنها همچنین بهترین میزان رقیق سازی برای برآورد شاخص کیفیت اسپرم توسط SQA را رقیق سازی 1 به 12 (منی به رقیق کننده) برآورد کردند.

رقیق کننده ها اغلب اثراتی کاهشی بر کیفیّت و عملکرد اسپرم دارند(1 و 4). تعدادی از رقیق کننده های متداول در رقیق سازی اسپرم طیور در جدول 2 شرح داده شده است. اکثر رقیق کننده هایی که برای ذخیره سازی اسپرم بکار می روند دارای یک باز نمکی برای تامین فشار اسمزی و PH مناسب می باشند(4). افزایش نرخ رقیق سازی موجب مصرف اکسیژن بیشتر می شود که در نتیجه افزایش متابولیسم، مصرف ATP و تحرک اسپرم را در پی دارد و موجب یک روند نزولی در کیفیّت و عمل اسپرم           می شود(11).رقیق کننده موجب تغییر ویسکوزیته منی می شود که تحرک اسپرم را تحت تاثیر قرار می دهد(10 و 11). بلانکو و همکاران(2000) گزارش کردند که مقاومت به فشار اسمزی منی رقیق شده در پرندگان شکاری بیش از پرندگان اهلی است و همچنین رقیق کننده با محیط های ایزوتونیک و هایپرتونیک موجب کاهش اسپرم های زنده می شوند. با وجود کاربرد گسترده رقیق کننده ها در ذخیره سازی اسپرم طیور اطلاعات در مورد اثرات آنها بر کیفیّت و عملکرد اسپرم اندک است.

 

جدول 2: ترکیبات شیمیایی رقیق کننده های متداول در انجماد اسپرم طیور(مقادیر برحسب گرم در 100 میلی لیتر است )(Han et al).

Lakes solution

B-26

UNIP-6

IGGKP

BPSE

Constituent

 

 

 

0.900

 

Glucose

1.000

 

 

 

0.500

Fructose

 

3.000

 

 

 

Lactose

 

 

0.280

0.900

 

Inositol

 

1.400

0.040

 

 

Glycine

 

 

 

 

0.195

TES*

 

 

0.001

 

 

EDTA

0.851

 

 

 

0.430

Sodium acetate

1.920

0.200

0.820

1.400

0.867

Sodium glutamate

 

 

 

 

0.065

Potassium dihydrogen phosphate

 

 

 

0.980

2.270

Disodium hydrogen phosphate

 

 

 

0.210

 

Sodium dihydrogen phosphate

 

0.080

 

 

 

Magnesium acetate

 

 

0.480

 

 

Sodium  chloride

 

 

0.280

 

 

Sodium bicarbonate

0.128

0.200

 

0.140

0.640

Potassium citrate

0.068

 

 

 

0.034

Magnesium  chloride

      * TES: N - tris(hydroxy methyl )methyl - 2 - amino ethane sulfonic acid 

 

محافظت کننده های انجماد

پس از کشف اثرات محافظتی گلیسرول بر تحرک اسپرم منجمد طیور توسط پولگ در 1949، پیشرفت های قابل توجهی در استفاده و درک ما از اثرات این ماده و مواد مشابه آن بوجود آمده است(7). افزودن محافظت کننده انجماد به منی یکی از مراحل حیاتی در پروتکل های انجماد اسپرم می باشد.جدول(1)(6). گلیسرول یک محافظت کننده مؤثر برای اسپرم طیور در مقابل اثرات شوک سرمایی است، امّا یک بازدارندگی تولید مثل نیز در تلقیح داخل واژنی در مرغ و بوقلمون ماده برای آن گزارش شده است (6، 7 و 8) و همین امر موجب استفاده از دی متیل سولفوکساید(DMSO)، دی متیل استامید(DMA) اتیلن گلیکول (EG) و پروپاندیول (PD) و دی متیل فورمامید(DMF) در بعضی پروتکل ها بجای گلیسرول به عنوان محافظت کننده انجماد شده است  (1 و 7). با این وجود ، تسولتین و همکاران(1999) در یک مقایسه بین اثر محافظت کننده های انجماد برروی اسپرم خروس کمترین سمیّت و آسیب را به ترتیب برای گلیسرول، DMA و DMSO بدست آوردند و همچنین گزارش کردند که باروری منی پس از انجماد و یخ- گشائی با DMA با سرعت انجماد زیاد به نسبت گلیسرول بیشتر بود، در حالی که با سرعت انجماد کم گلیسرول بهترین نتیجه را داد، آنها بیشترین نرخ باروری را در استفاده از DMA در سرعت انجماد بالا با بسته بندی پلت گزارش نمودند (1/4 ± 7/92). همچنین آنها گزارش کردند که DMA موجب کاهش زنده مانی اسپرم در همه گونه های پرندگان مورد آزمایش می شود. بلانکو و همکاران (2000) نیز گزارش کردند که با افزایش غلظت DMA از 37/1 مول کاهش زنده مانی مشاهده شد، در حالی که این کاهش در پرندگان وحشی کمتر بود. غلظت مولاریته گلیسرول بر ویژگی فیزیکی سیتوپلاسم، نفوذپذیری و استحکام غشاء و پیوند کوالان پروتئین های سطح اسپرم اثر می گذارد. گلیسرول همچنین اثرات نامطلوب بر متابولیسم و بیوانرژتیک اسپرم در طول تغییرات دمایی مراحل مختلف انجماد دارد(6). مهمترین اثر ناخوشایند گلیسرول بر اسپرم منجمد، کاهش باروری پس از تلقیح می باشد بطوری که مشاهده شده است در صورت حذف گلیسرول باروری افزایش می یابد (5 و 6). روش Bio Stor Deglyserolation یک روش حذف گلیسرول نمونه های اسپرم منجمد شده پس از یخ گشائی می باشد که موجب کاهش اثرات ضد باروی گلیسرول می شود، که البته بخاطر اثرات مکانیکی سانتریفیوژ بر اسپرم محدودیت کاربرد دارد(5). هان و همکاران(2005) در یک مقایسه بین چهار محافظت کننده انجماد DMA ، DMSO ، DMF و گلیسرول در انجماد اسپرم اردک، استفاده از 10 درصد DMSO را با بهترین نتایج گزارش کردند. گلیسرول موجب افزایش نفوذپذیری غشاء به یونها و در نتیجه افزایش مصرف ATP در جهت تعادل یونی می شود و این خود بالانس بیوانرژتیک اسپرم را تحت تأثیر قرار می دهد و از طرفی از طریق فعال نمودن گلیسرول کنیاز و فسفاتازها مصرف انرژی را افزایش می دهد که موجب تشدید اثرات عدم بالانس بیوانرژتیک می شود(6). احتمال می رود یکی از اثرات سوء گلیسرول بر نسبت کلسترول – فسفولیپید غشاء ناشی از اثر فعال سازی آنزیمی باشد(نویسندگان). همچنین تحقیقات نشان می دهد که گلیسرول بر ساختار های اسکلت سلولی درون سیتوپلاسم سلول اثر منفی دارد(6). هامرستدت و گراهام (1992) بیان کردند که حضور گلیسرول همراه با اسپرم در  لوله های ذخیره اسپرم(SST) از دلایل اصلی کاهش کیفیّت و تخریب اسپرم طیور است. جیل و بارباتو(2001) اثر گلیسرول بر باروری اسپرم، در تکنیک های تلقیح واژنی و ماگنومی را متفاوت ارزیابی کردند که آنها عدم ماندگاری طولانی مدت اسپرم همراه گلیسرول در ماگنوم به نسبت SST را عامل این افزایش در باروری بیان کردند. گلیسرول همچنین بر اسکلت سلولی، غشاء دولایه لیپیدی، پروتئین های غشائی و ساختار گلی کوکالیس سطح غشاء اثرات منفی دارد(6). به نظر می رسد که به جز اثرات منفی گلیسرول بر اسپرم، تأثیر آن بر دستگاه تولید مثلی حیوان ماده از قبیل تغییر فشار اسمزی، ویژگی های مایع لومینالی و الگوی حرکت مژکها موجب کاهش باروری می شود(1). با وجود اثرات منفی محافظت کننده های انجماد، برای جلوگیری از اثرات شوک سرمایی بر اسپرم استفاده از آنها در فرایند انجماد ضروری می باشد.

 

متابولیت ها، آنتی بوتیک ها و داروها

متابولیت ها، آنتی بیوتیک ها و داروها نیز جزئی از رقیق کننده می باشند و به همراه آن به منی افزوده می شوند ولی بخاطر اثرات خاص اغلب بصورت جداگانه مورد بررسی قرار می گیرند. اسپرم بصورت طبیعی خود دارای آنتی اکسیدانهای مختلفی     می باشد، ولی این آنتی اکسیدانها برای نگهداری طولانی مدت کافی نیستند(4). دوآرد و همکاران (2004) گزارش کردند که افزودن ویتامین E به رقیق کننده اسپرم بوقلمون اثری بر میزان فسفولیپید و مالون دی آلدهید ندارد ولی موجب افزایش تحرک اسپرم مایع پس از 48 ساعت نسبت به نمونه های بدون ویتامین E می شود، که به نظر می رسد این اثرات مثبت به دلیل کاهش اکسیداسیون لیپیدی در نتیجه عمل آنتی اکسیدانی ویتامین E نیست، بلکه ناشی از اثر آن بر استحکام غشاء و فعالیّت حفاظتی از چرخه تنفسی میتوکندری می باشد. پارخورست و همکاران (2000)گزارش نمودند که داروهایی مانند کافئین و پنتکسی فیلی هیچ اثری بر اسپرم بوقلمون که بصورت مایع ذخیره شده بود نداشتند. جیل و بارباتو(2001) گزارش کردند که افزودن پپتید مصنوعی Fertplus پس از یخ گشائی ، باروری اسپرم خروس را 10 تا 15 درصد افزایش می دهد. پارخوست وهمکاران (2000) با بررسی سوبسترا های مختلف (هیدروکس بوتیرا، پیرووات و استات) اثر استات را بر روی ذخیره سازی اسپرم بوقلمون بصورت مایع مثبت ارزیابی کردند و استات را به عنوان یک سوبسترای ضروری معرفی نمودند. آنها همچنین  اظهار نمودند استات نسبت به فروکتوز و سیترات که در فرآیند گلیکولایتیک شرکت می کنند و اثر منفی بر انجماد اسپرم دارند، نتایج بهتری دارد، زیرا به نظر می رسد که استات با وارد شدن به چرخه کربس اثرات سوء کمتری بر کیفیّت اسپرم می گذارد. استفاده از آنتی بیوتیک ها در از بین بردن عوامل بیماری زا که به منی وراد می شوند مؤثر است، بطوری که دونوو و همکاران (2004) گزارش کردند که استفاده از آنتی بیوتیک ها موجب کاهش فلور باکتریایی منی طیور می شود، آنهاهمچنین اظهار کردند که جنتامایسین مهمترین   آنتی بیوتیک در کاهش جمعیّت های میکروبی منی می باشد، ولی استفاده از مخلوط آنتی بیوتیک های مختلف نیز اثرات مثبتی بر این کاهش دارد. با توجه به شواهد مثبت در مورد اثرات مواد افزودنی به رقیق کننده ها، انجام تحقیقات بیشتر در این زمینه ضروری می باشد.

 

اثر انجماد بر کیفیّت و قابلیّت بارورسازی

تحرک اسپرم در طیور از اهمیّت بیشتری نسبت به پستانداران برخوردار است زیرا دستگاه تولید مثلی پرنده ماده انقباضات خاصی برای انتقال اسپرم از واژن تا محل سلول تخم ندارد و همین امر اهمیّت تحرک اسپرم در میزان باروری سلول تخم را افزایش می دهد(6). دو ویژگی خاص بیولوژیکی در طیور وجود دارد که میزان باروی اسپرم منجمد را تحت تأثیر قرار می دهند؛ نخست اینکه تنها یک تا دو درصد اسپرم های تخلیه شده در واژن بهSST  می رسند و دوم آنکه حجم منی طیور کم و غلظت آن بیشتر از منی پستانداران می باشد که این خود نیاز به رقیق سازی را افزایش می دهد و از طرفی افزایش نرخ رقیق سازی بر باروری اسپرم اثر منفی دارد(8). هر چند ارتباط بین تحرک و باروری خطی نمی باشد ولی بطور کلی همبستگی مثبت در آن دیده          می شود(9). تحقیقات بر روی اسپرم پرندگان نشان می دهد که اسپرم تحرکش را از طریق سیستم پیامبر ثانویه cAMP تنظیم     می نماید(9). دسترسی به انرژی کافی ، تاژک سالم و متحرک از نیازهای لازم برای تحرک اسپرم است(9). پارکر و مکدانیل گزارش نمودند که نرخ حرکت اسپرم با افزایش رقیق سازی، افزایش می یابد، رقیق سازی ویژگی های اسپرم را تغییر می دهد، بطوریکه آن را فعال تر می کند و موجب خستگی اسپرم و در دراز مدت، کاهش باروری را درپی دارد. آنها همچنین اظهار نمودند، که PH قلیایی، تحرک اسپرم را افزایش می دهد و افزایش کلسیم خارج سلولی و سدیم داخل سلولی موجب افزایش تحرک اسپرم می شود و پتاسیم نیز از طریق تأثیر بر فرآیند جذب O2 توسط اسپرم بر تحرک تأثیر می گذارد.

نوع رقیق کننده (7، 10 و 11)، نرخ رقیق سازی(1 و 11)، نوع محافظت کننده انجماد و مقدار آن(5، 7 و 14)، سرعت سرد سازی(1)، زمان و دمای تعدیل(1، 2، 7، 8 و 14)، فرآیند یخ گشائی(1، 2 و 7)، دسترسی به سوبسترای انرژی(4، 8 و 11)، اسیدیته(11)، فشار اسمزی(1، 6 و 14)، حضور یا عدم حضور پاتوژن ها(3)، تکنیک و فرکانس جمع آوری منی(9) و شیوه تلقیح مصنوعی (6) بر باروری اسپرم منجمد تأثیر دارند. پارکر و مکدانیل (2006) گزارش نمودند که غلظت اسپرم بر باروری اثر      معنی داری دارد. پارخواست و همکاران(2000) گزارش کردند که تحرک اسپرم اصلی ترین عامل تعیین کننده در باروری است. بلانکو و همکاران(2000) بیان کردند که غلظت اسپرم در نمونه های منی رقیق شده بر باروری مؤثر است. جیل و بارباتو (2001) گزارش کردند که وجود محافظت کننده های انجماد که اثری ضد تولید مثلی دارند و حذف پروتئین های سطحی که در اتصال اسپرم و تخمک در زمان لقاح شرکت دارند عامل کاهش باروری در اسپرم منجمد می باشد. لانگ(2006) گزارش کرد که انجماد موجب کاهش باروری اسپرم می شود که ناشی از حساسیّت فیزیولوژیکی اسپرم به دماهای پایین است. شاید دلیل آن را بتوان کاهش کربوهیدراتهای سطح سلول(لایه گلی کوکالیس)(8 و 13) و کاهش متابولیسم انرژی(8) در اثر فرآیند انجماد دانست. جیل و بارباتو(2001) گزارش کردند که حذف اسپرم های آسیب دیده از نمونه ها و همچنین حذف گلیسرول پس از یخ گشائی موجب افزایش باروری اسپرم طیور می شود. دونوو و همکاران (2004)اظهار نمودند که حضور باکتری ها در منی منجمد موجب کاهش باروری و انتقال بیماری به تخم، جنین و محصولات حاصل می شود. نوی راول و بریلار(1999) گزارش کردند که افزایش دفعات جمع آوری اسپرم از 1 به 5 بار در هفته در بوقلمون موجب افزایش باروری می شود، همچنین افزایش فرکانس جمع آوری موجب کاهش اسپرم های غیر نرمال می شود. احتمالاً این اثرات افزایش دفعات جمع آوری در منی منجمد هم اثر مثبت خواهد داشت. تکنیک جمع آوری منی بر آلودگی مدفوعی و باکتریایی آن مؤثر است که می تواند بر عملکرد اسپرم اثر داشته و انجماد آن را تحت تأثیر قرار دهد(3). ها و همکاران(2005) گزارش کردند که بهترین زمان تعدیل 15 دقیقه و بهترین دمای یخ گشائی 40 درجه سانتی گراد بود که 62 درصد باروری را به همراه داشت و از طرفی عدم تعدیل موجب کاهش تحرک اسپرم پس از یخ گشائی می شود. با وجود یک همبستگی مثبت میان غلظت ATP و تحرک اسپرم (9 و 11)، شواهدی مبنی بر کاهش تحرک اسپرم در اثر افزایش بیش از حد ATP  وجود دارد (11). با توجه به شواحد فراوان از اثرات انجماد بر غشاء اسپرم احتمال می رود باروری و کیفیت اسپرم تحت تأثیر این اثرات قرار گیرند.

بیماری ویروس لکوز گاوی (BLV) یکی از بیماری‌های کشنده ویروسی است که هر ساله با ضررهای اقتصادی زیادی در صنعت گاو شیری، همانند کاهش توان تولیدی و عملکرد تولیدمثلی حیوانات مبتلا و درنهایت حذف آن‌ها همراه است. هدف از اجرای این پژوهش شناسایی نشانه­های انتخاب مرتبط با مقاومت به BLV در گاوهای هلشتاین ایران بود. به این منظور مجموع ۱52 حیوان برای ۳۰۱۰5 جایگاه نشانگریSNP با استفاده از تراشه­های GGP Bovine LD v4 تعیین ژنوتیپ شدند. پس از کنترل کیفیت داده­های اولیه در نهایت 23513 نشانگر SNP در 140 رأس دام وارد آنالیزهای بعدی شدند. حیوانات مورد استفاده در دو دسته مقاوم به بیماری یا سالم (68 رأس) و بیمار (77 رأس) گروه­بندی شدند و بخش­هایی از ژنوم که در این حیوانات به ‌صورت واگرا هدف انتخاب قرار گرفته بودند با استفاده از آماره نااُریب تتا مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج این تحقیق نشان داد که چهار منطقه ژنومی روی کروموزوم­های شماره 1، 13، 20 و 22 در این حیوانات هدف انتخاب قرار گرفته­اند. بررسی ژن‌های گزارش‌شده در این مناطق نشان داد که در داخل یا مجاورت این مناطق ژنومی، ژن‌هایی همانند ژن STGA1 در کروموزوم 1، ژن‌های STK35، EBF4 و PDYN در کروموزوم 13 و ژن‌هایی SLC38A3، RASSF1 و RBM6 در کروموزوم 22 شناسایی شده است. بررسی عملکرد این ژن‌ها نشان داد که این ژن‌ها در سیستم ایمنی و تنظیم چرخه میتوز و میوز و سرکوب سرطان نقش دارند. در مجموع نتایج این تحقیق می­تواند منبع اطلاعاتی ارزشمندی در جهت شناسایی مناطق ژنومی کاندیدا و یا ژن‌های سببی مرتبط با این بیماری فراهم آورد.

نژادهای برتر مرغ تخمگذار

در سراسر دنیا و بر اساس آب و هواهای متفاوت، نژادهای مختلفی از مرغ وجود دارند. یکی از دغدغه­ های پرورش ­دهندگان، انتخاب بهترین نژاد مرغ است. به نظر شما، بهترین نژاد مرغ تخمگذار برای پرورش کدامند؟

اسامی مرغ­ ها، زیاد و بررسی آن­ها، کمی سردرگم ­کننده است. به همین دلیل ما این مطلب را آماده کرده ایم تا مثل یک راهنما از آن استفاده کنید. برای بررسی و انتخاب بهترین نژادهای مرغ تخم گذار برای پرورش دادن، با ما همراه باشید.

مرغ صنعتی یا بومی؟

به طور کلی، مرغ ­ها به 2 دسته صنعتی و بومی طبقه بندی می­شوند. مرغ صنعتی، همان مرغ سفیدی است که تخم سفید می­گذارند.

بهترین نژاد مرغ تخم گذار در جهان کدام است ؟

مرغ لگهورن یا لگرن، بهترین نژاد مرغ تخم گذار در جهان میباشد.

مرغ سفید

این مرغ ­ها برای همه ما آشنا هستند. مرغ­هایی که به سرعت پرورش داده شده و دوره تخم گذاری آن­ها شروع می­شود. با این حال، هزینه نگهداری و سود آوری از این مرغ­ ها، با هم نمی­خوانند.

از آنجایی که قیمت تخم مرغ صنعتی توسط بازار تعیین می­شود و بازار هم مدام در نوسان هست، گاهی قیمت فروش حتی از هزینه نگهداری هم کمتر میشود. این تنها بخش ناراحت­ کننده برای مرغداران نیست. این مرغ ­ها را نمی­توان تا همیشه نگهداری کرد. زیرا توانایی تخم گذاری آن­ها پس از یک دوره کوتاه به پایان می­رسد.

مرغ سفید

پس از دوره تخمگذاری مرغ ­ها، مرغداران شروع به فروش آن­ها می­کنند. به نظر شما، مرغداران از این کار سود می­برند؟

شاید در نگاه اول اینطور به نظر برسد اما اگر به این نکته توجه کنیم که قیمت فروش مرغ ­ها، حدود 20% هزینه پرورش آن­ها است، متوجه می­شویم که مرغداران سود چندانی نمی­برند. اگر منطقی بخواهیم به همه جوانب نگاه کنیم، می­بینیم که مرغ صنعتی جزء بهترین نژادهای مرغ تخمگذار برای پرورش دادن نیست.

مرغ لوهمن قهوه ­ای

مرغ نژاد لوهمن در واقع جزء مرغ­های بومی است. در کشور ما تنها یک بار اجازه واردات آن­ها داده شد. آن هم تحت عنوان مرغ صنعتی! بنابراین ما هم مرغ لوهمن را به عنوان مرغ صنعتی معرفی می­کنیم.

از آنجا که این مرغ تحت عنوان “مرغ صنعتی” وارد شد، تنها مرغداران که مجوز سالن پرورش مرغ دارند می­توانند آن­ها را خریده و پرورش دهند. این روزها دیگر مرغ لوهمن مادر به طور مستقیم وارد نمی­شود. بلکه تخم نطفه­ دار آن را به طور غیر قانونی وارد شده و توسط دستگاه جوجه کشی به جوجه تبدیل میشود.

سپس از جوجه ­ها تا رسیدن به مرحله گله مرغ تخم گذار نگهداری می­کنند. در واقع، از نسل دوم مرغ لوهمن برای تخم گذاری استفاده می­شود. در نتیجه، راندمان آن­ها نسبت به نسل اول، به شدت افت می­کند. نسل اول این مرغ­ها، بهترین راندمان تولید تخم مرغ را در بین مرغ­های رنگی دارند.

مرغ­های نسل اول لوهمن در سال بین 240 تا 300 تخم می­گذارند. اما تخم گذاری نسل دوم آن­ها کمتر از مرغ بومی کشور خود ما است. از طرفی دیگر، تخم این مرغ­ها هم سفید است و کسی به چشم تخم مرغ بومی به آن­ها نگاه نمی­کند. در نتیجه قیمتی کمتر از ارزش خود دارند.

با نگاه کردن به همه این موارد در کنار هم، می­بینیم که لوهمن در گروه بهترین نژادهای مرغ تخم گذار برای پرورش قرار نمی­گیرد.

مرغ تخمگذار بومی

مرغ ­های تخمگذار رنگی یا مرغ­ های بومی، جزء مرغ­های پر تولید هستند. نژاد این مرغ ­ها شامل گروه ­های مختلفی می­شود. بلک استار، پلیموت راک، ساسکس و نیوهمشایر، معروف ترین نژادهای مرغ تخم گذار در جهان هستند که راندمان بالایی دارند.

مرغ تخمگذار بومی ایران

مرغ­ های بومی کشور ما، به دو دسته بومی اصیل و بومی دورگه تقسیم می­شوند. در ادامه، آن­ها را معرفی کرده تا بهترین نژادهای مرغ تخم گذار برای پرورش دادن را بررسی کنیم.

بهترین نژاد مرغ بومی تخم گذار در ایران کدام است ؟

بلک استار ، پلیمون راک ، و ساسکس جز نژاد های معروف مرغ تخم گذار بومی در ایران

مرغ تخم گذار بومی اصیل

این مرغ ­ها، جزء بهترین نژادهای مرغ تخم گذار برای پرورش در روستاهای کشور ما هستند. مرغ­ های مختلفی با نام مرغ اصیل به فروش می­رسند اما باید در هنگام خرید توجه زیادی داشته باشید.

مرغ تخم گذار بومی اصیل

مرغ بومی اصیل کشور ما، تنها در مرکز اصلاح نژاد مرغ بومی ساری، واقع در استان مازندران پرورش داده می­شود. در گذشته، مراکز جهادی هم برای پرورش این مرغ­ ها تلاش می­کردند. به همین دلیل، نام دیگر مرغ بومی اصیل، “مرغ جهادی” است.

مرغ اصیل یا جهادی واقعی را فقط از این مرکز در ساری­ می توانید تهیه کنید. باقی مرغ­ های جهادی که در سایر استان­ها به فروش می­رسند، در واقع مرغ دورگه هستند. مرغ بومی اصیل نسبت به مرغ ­های دورگه مقاومت بالایی دارند و در طول سال بین 180 تا 200 تخم می­گذارند. به همین دلیل آن­ها یکی از بهترین نژادهای مرغ تخم گذار برای پرورش هستند.

مرغ بومی دورگه

مرغ ­های دورگ، از طریق اصلاح نژادی و تلاقی مرغ بومی اصیل با مرغ­ های تخم گذار رنگی خارجی تولید می­شوند. از آنجایی که مرغ­ های دورگه مثل مرغ بومی، بال و پر رنگی دارند، به عنوان مرغ محلی شناخته شده اند. تخم مرغ آن­ها هم مثل تخم مرغ بومی اصیل، رنگی است.

در حال حاضر، مرغ ­های دورگ در 2 طبقه جدا قرار می­گیرند. دسته اول، شامل مرغ­هایی که در گذشته اصلاح نژادی شده ­اند، می­شود.

  • مرغ دورگ گوشتی

این مرغ­ ها، در طول سال تولید تخم مرغ متوسطی دارند. به همین دلیل، جزء بهترین نژادهای مرغ تخم گذار برای پرورش دادن نیستند.

مرغ ­های دورگ گوشتی معمولا یا در روستاها پرورش داده می­شوند یا در مزارع تولید و پرورش مرغ. این مرغ­ ها در نهایت، به کشتارگاه فرستاده می­شوند.

  • مرغ دورگ تخم گذار

معمولا مرغ مادری که در اصلاح این نژاد استفاده می­شود، ولسامر هلندی است. البته در این اصلاح نژادی، هم مرغ گوشتی و هم مرغ تخم گذار به دست می ­آیند. حداکثر تولید این مرغ ­ها، 200 عدد در سال است. این تعداد تخم مرغ، آن­ها را در گروه بهترین نژادهای مرغ تخم گذار برای پرورش قرار می­دهد. مرغ ورامینی و گلپایگانی، از این طریق تولید می­شوند.

مرغ سیاه مرندی

مرغ سیاه مرندی، بومی شهرستان مرند و جزء سازگارترین مرغ ­ها با شرایط اقلیمی کشور ما است. ویژگی ­های این مرغ، آن را در گروه بهترین نژادهای مرغ تخم گذار برای پرورش قرار می­دهد.

این مرغ تنها برای تولید تخم، پرورش داده نمی­شود. بعضی­ها از آن به عنوان حیوان خانگی نگهداری می­کنند. همینطور گوشت آن به عنوان گوشت ارگانیک به فروش می­رسد. یکی از دلایل انتخاب مرغ سیاه مرندی، مقاومت این پرنده به بیماری­ های مختلف است. این مرغ در سن 6 تا7 ماهگی به بلوغ رسیده و شروع به تخم گذاری می­کند. اگر شرایط نگهداری از این مرغ، مناسب باشد، سالانه بیشتر از 200 تخم می­گذارد.

بهترین نژاد مرغ بومی گوشتی چیست ؟

مرغ جهادی ، مرغ لوهمن ، مرغ  رنگی جز نژاد های خوب مرغ بومی گوشتی میباشتد.

نتیجه گیری

در این مطلب، انواع نژاد مرغ­ های تخم گذار را معرفی نمودیم و میزان تولید تخم آن­ها را با یکدیگر مقایسه کردیم. هرچند که پرورش مرغ صنعتی رواج بیشتری دارد اما سودآوری آن در طولانی مدت، کمتر است.

از آنجا که امکان پرورش گله ­ای مرغ سیاه مرندی و مرغ بومی دورگ هست، توجیه اقتصادی دارند. بنابراین می­توانید آن­ها را به عنوان بهترین نژادهای مرغ تخم گذار برای پرورش دادن 

پرریزی مرغ، یک اتفاق نگران کننده برای مرغداران است. دلایل ریزش پر مرغ و راه های درمان آن به عوامل مختلفی وابسته هستند. در موارد زیادی، پرریزی مرغ ها طبیعی بوده و قسمتی از چرخه رشد و تکامل آن ها است. با این حال، دلایل دیگری از جمله تغذیه، شرایط نگهداری و غیره نیز در ریزش پر مرغ نقش دارند.

اگر شاهد ریزش پر مرغ ها هستید، باید برای درمان آن ها به جزئیات مختلفی توجه کنید. در ادامه این مطلب از   دلایل ریزش پر مرغ و راه های درمان آن را با هم بررسی می کنیم. با ما همراه باشید.

روند پرریزی مرغ

پرریزی مرغ ها از بالاترین قسمت بدن آن ها شروع می شود. ابتدا سر و گردن، سپس بال و بدن و در نهایت دم مرغ دچار ریزش پر می گردند. پیش از ریزش پر ها، رنگ آن ها تغییر کرده و طراوت خود را از دست می دهند. سپس پر های قدیمی می ریزند و جای آن ها پر های تازه می گیرند.

دلایل ریزش پر مرغ کدامند؟

در صورتی که تمام عوامل نگهداری مرغ را رعایت کرده باشید، تنها علت پرریزی آن به فیزیولوژی حیوان بر می گردد. عوامل غیر طبیعی پرریزی، ناشی از مدیریت غیر اصولی مرغداری است. مهمترین دلایل ریزش پر مرغ شامل تغذیه ضعیف و کمبود ویتامین و مواد معدنی، بیماری های ویروسی، بیماری قارچی، شپش یا کنه، دما و رطوبت نامناسب، استرس، بلوغ، تو لک رفتن فصلی و جفت گیری مکرر می باشند.

  • تغذیه اشتباه
  • بیماری ویروسی
  • بیماری قارچی
  • شپش زدن
  • دمای بالا یا پایین مرغداری
  • استرس حیوان
  • بلوغ جوجه مرغ
  • پرریزی فصلی
  • جفت گیری مکرر

ریزش پر در مرغ محلی

تغذیه اشتباه

پر مرغ ها درست شبیه موی انسان، حاوی مقدار زیادی پروتئین است. در صورتی که غذای مرغ، پروتئین کافی داشته باشد، رشد زود رس پر ها و سپس پرریزی را به دنبال دارد. از سوی دیگر، عدم وجود پروتئین، انواع ویتامین ها و مواد معدنی در غذای حیوان نیز باعث ضعیف شدن آن می شود. به همین دلیل شاهد ریزش پر های مرغ خواهیم بود.

متناسب نبودن میزان آمینو اسیدها بر کیفیت پرهای مرغ و سلامتی آن تاثیر می گذارد. اسید های گوگرد آمینه، سیستئین و میتیونین، مهم ترین اسید های آمینه مورد نیاز مرغ هستند. در صورت عدم توازن این مواد، نه تنها پرها بلکه بدن مرغ نیز تحت تاثیر قرار گرفته و بیمار می شود. در نتیجه، عملکرد حیوان کاهش می یابد.

بیماری ویروسی

بیماری های ویروسی در پرندگان مختلف، نتایج جبران ناپذیری را به دنبال دارند. مرغ که حیوان حساسی است در صورت ابتلا به بیماری های ویروسی، از بین می رود. پرریزی، یکی از نشانه های بیماری های ویروسی مثل پولیماویریده است. بهترین روش تشخیص ابتلای مرغ به این بیماری ها، آزمایش های پزشکی شمرده می شود.

دلایل ریزش پر مرغ و راه های درمان بیماری های ویروسی، همچنان تحت مطالعه دامپزشکان هستند. این بیماری ها علاوه بر ظاهر، بر رشد مرغ نیز اثر می گذارند. بیماری مرغی  واگیر بوده و خیلی سریع سایر مرغ ها را درگیر می کند. برای جلوگیری از بیماری حیوان و ضرر و زیان سنگین، مرغ را به موقع واکسینه کنید.

بیماری های قارچی

خارش پوست، یکی از عوارض بیماری های قارچی و باکتریایی مثل سودوموناس یا استافیلوکوک در پرندگان است. سایر بیماری های قارچی شایع در پرندگان، آسپرژیلوس و کاندیدیاز هستند.

مرغ پس از ابتلا به این بیماری ها، شروع به خود زنی و کندن پر های خود می کند. راه تشخیص این بیماری ها، تراشیدن پوست مرغ بیمار و کشت آن در محیط آزمایشگاهی است.

شپش زدن

یکی از تاثیرگذار ترین دلایل ریزش پر مرغ و راه های درمان آن، میزان تمیزی محیط زندگی حیوان است. در صورت عدم رعایت بهداشت مرغداری، شپش زدن مرغ ها دور از انتظار نیست. شپش ها برای زنده ماندن به کراتین پر های مرغ احتیاج دارند. به همین جهت به ساقه و ریشه ی پر های مرغ حمله می کنند.

شپش زدن پر پرنده

در نهایت پر ها ضعیف شده و پس از مدت کوتاهی از بدن مرغ، جدا می شوند. فضولات در محل زندگی مرغ، جمع شدن جوندگان، حشرات موذی و در نتیجه حمله شپش ها را به دنبال دارد.

دمای بالا یا پایین مرغداری

ریزش پر مرغ با سرما یا گرمای بیش از حد محیط زندگی مرغ ارتباط مستقیمی دارد. اگر دمای محیط کم باشد، مرغ بخش زیادی از انرژی غذایی که خورده را صرف گرم کردن بدن خود می کند. همینطور گرمای زیاد نیز باعث بی حالی و بیماری مرغ می شود. دما و رطوبت محیط نگهداری مرغ ها باید با برخی تجهیزات مرغداری کنترل شود.

استرس

استرس و اضطراب، فقط روی انسان تاثیر نداشته و حتی مرغ را هم درگیر می کند. بخشی از دلایل ریزش پر مرغ و راه های درمان آن به آسایش حیوان مربوط می شود.

ممکن هست به نظر عده ای پرریزی مرغ به دلیل استرس عجیب باشد. به ریزش موی انسان در اثر اضطراب توجه کنید. پر مرغ، مثل موی انسان بوده و جزء بافت مرده ی بدن پرنده است.

دمای محیط، گردش هوای کافی و تمیزی محل زندگی از استرس مرغ کم می کند. پرریزی استرسی، دوره درمان طولانی تری نسبت به حالت طبیعی دارد. پیشگیری، بهترین راه برای درمان این بیماری است.پرریزی طبیعی مرغ چه زمانی است؟

بلوغ جوجه مرغ

همانطور که گفتیم، بخشی از دلایل پرریزی مرغ کاملا طبیعی هستند. جوجه مرغ ها پرهای نازک و ظریفی دارند. در زمان بلوغ، پرهای آن ها شروع به ریزش می کند و جای خود را به پرهای قوی تر می دهند. همچنین مرغ هایی که یک سال از تخم گذاری آن ها گذشته نیز به دلیل رشد و تکامل، دچار پرریزی می شوند.

در این شرایط، اصلا نگران نشوید. چراکه طبیعت در حال طی کردن مسیر خود است و مرغ های شما کاملا سالم هستند.

پرریزی فصلی

پرریزی فصلی جزء دلایل ریزش طبیعی پر مرغ به شمار می رود. این دوره در مرغ ها بیشتر در فصول زمیستان اتفاق می افتد. در این زمان، مرغ به طور طبیعی دچار پرریزی می شود تا پرهایی جدید و با کیفیت از او محافظت کنند. مرغان آزاد، پرریزی فصلی را در زمان لانه سازی نیز تجربه می کنند.

جفت گیری مکرر

در کنار تمام دلایل ریزش پر مرغ که در بالا مطرح کردیم، جفت گیری مکرر حیوان نیز باعث پرریزی آن می شود. در این شرایط، مرغ از ناحیه سر و گردن کچل شده و پر های خود را از دست می دهد. پس از پایان دوره جفت گیری، پر ها مجددا رشد کرده و مشکلی به وجود نمی آید.

چطور دلیل ریزش پر مرغ را تشخیص دهیم؟

اگر مرغ در زمان ریزش پر فاقد نشانه هایی همچون کم اشتهایی، اسهال، پرهای کثیف یا ژولیده، التهاب یا زخم بر روی پوست، مشکلات تنفسی و … باشد، پرریزی او طبیعی است. در غیر اینصورت مرغ با دچار انگل شده یا اینکه درگیر بیماری می باشد.

پرریزی طبیعی مرغ چه زمانی شروع شده و چقدر طول میکشد؟

همانطور که گفتیم، مرغ ها به طور طبیعی بر اثر بلوغ، تغییر فصل، تخم گذاری یا لانه سازی، دچار پرریزی می شوند. این فرایند در سن ۸ تا ۹ ماهگی مرغ ها شروع می شود.

هرچه نژاد یک مرغ قوی تر باشد، دیر تر دوره پرریزی خود را آغاز می کند. بهترین مرغ های تخم گذار در ۱۵ ماهگی دچار ریزش پر می شوند.

پرریزی مرغ چه زمانی شروع شده و چقدر طول می کشد؟

پرریزی طبیعی مرغ بیشتر در فصل پاییز شروع میشود و مدت زمان ریزش پرهای قدیمی و رویش پرهای جدید، حدود ۲ ماه است. نژاد بهتر، دوره کوتاه تر و نژاد ضعیف تر، دوره رشد طولانی تری دارند.

قدم اول درمان ریزش پر در مرغ ها

در مرغداری ها، خیلی سریع حیوان بیمار را از سایرین جدا می کنند. دلیل آن، حساسیت بالای مرغ و سرعت گسترش بیماری در محیط مرغداری است.

مهم ترین بخش بررسی دلایل ریزش پر مرغ و راه های درمان، علت شناسی است. برای شناسایی دقیق دلایل پرریزی مرغ ها، با یک دامپزشک مشورت کنید. فراموش نکنید که تا قبل از انجام آزمایشات پزشکی، امکان تشخیص قطعی بیماری یا سایر دلایل پرریزی وجود ندارد.

روش های درمان پرریزی مرغ

تا اینجا، دلایل پرریزی مرغ ها را بررسی کردیم اما روش های درمان آن چه هستند؟ در ادامه، به روش های رفع بیماری و کاهش دوره پرریزی این پرنده اشاره می کنیم.

بهبود تغذیه حیوان

تغذیه جزء مهم ترین دلایل ریزش پر مرغ است. افزودن متیونین یا متیونین صنعتی ( دی ال متیونین) به خوراک مرغ، تغذیه آن را تقویت کرده و پرریزی را کاهش می دهد.

عده ای تصور می کنند که اضافه کردن بیش از حد غلات، می تواند ریزش پر را کنترل کند. در حالی که غلات به تنهایی نمی توانند کمبود آمینو اسیدها را جبران کنند.

درمان ریزش و تاس شدن مرغ و خروس

از بین بردن شپش ها

برای از بین بردن شپش ها، باید از محلول های آفت کش مخصوص مرغداری ها استفاده کنید. این محلول ها را در سالن و محل زندگی مرغ ها اسپری کنید. آفت کش ها را پس از گذشت ۲ تا ۳ هفته، مجدد اسپری کنید. به این ترتیب تمام شپش ها، انگل ها و قارچ های مرغ از بین می روند.

آفت کش های مختلفی برای مشکلات مختلف به فروش می رسند. باید پیش از استفاده از هر آفت کشی موارد مصرف آن را بررسی کنید تا بهترین محلول را انتخاب نمایید. انتخاب آفت کش اشتباه، نه تنها پرریزی مرغ را کنترل نمی کند بلکه بیماری های دیگری را به وجود می آورد.

واکسینه کردن

بهترین راهکار برای درمان بیماری های ویروسی و قارچی، پیشگیری کردن از بیماری است. به کمک یک دامپزشک، زمان تزریق واکسن های مورد نیاز مرغ را مشخص کنید. به یاد داشته باشید که چشم پوشی از واکسیناسیون حیوانات، باعث بیماری و از بین رفتن آن ها می شود.

در نهایت

در این مطلب دلایل ریزش پر مرغ و راه های درمان آن را بررسی کردیم. اصلی ترین دلایل ریزش پر مرغ شامل عوامل طبیعی و مدیریتی می شوند. بیماری های ویروسی، باکتریایی نیز بخشی از دلایل ریزش پر مرغ هستند. اگر همه شرایط نگهداری مرغ را رعایت کردید اما باز هم شاهد پرریزی آن هستید، نگران نباشید. زیرا پس از مدت کوتاهی بر طرف می شوند. امیدوار هستیم که این مطلب برای شما مفید باشد.

پیغام خود را بگذارید:

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد

برای تغییر تصویر کلیلک کنید
نظرات بازدید کنندگان

دسته بندی اصلاح نژادازنظر نطفه داری تخم مرغ